HANLAR
KIZLARAĞASI HANI - Hisarönü
Kızlarağası Hanı,Kemeraltı'nda Halim Ağa Çarşısı'ndan Hisarönü'ne
giden yol üzerinde,arka duvarı Hisar Cami avlusuna,bir yanı ise Bakır
Bedesteni'ne bitişik konumdadır.Kapı üzerindeki kitabeye göre 1157
(1741) yılında I.Mahmud'un Kızlar Ağası Hacı Beşir Ağa tarafından
yaptırılmıştır.
Şahen-şeh-i kişver küşa Mahmud Han kılsa reva
Darü'ş şerifine Ağa böyle güzin zatı seza
Ali himem Hacı Beşir Ağa-yi zi münirre'y
Bu han binasin der zamir etmisdi ol merd-i ala
Tarih düsside nola bu mısra-ı alem-beha
Ni'me l-mahal hakka beca han-ı cedid oldu bina
Sene 1157 ( 1741)
Bazı yazarlar,kitabedeki bu açık ifadeye karşın inşa tarihinin
1779 olarak belirtmektedir. 1768'de İzmir'e gelmiş olan B.de Riedesel'in
bu handan büyük övgü ile söz ettiği ayrıca Hacı Beşir Ağa 1746'da
ölmüş olduğu için 1779 yılı olsa da 1778 depreminden sonra hanın
onarılma tarihi olabilir.Bu han Hacı Beşir Ağa'nın diğer hayır eserlerini
yaşatmak için vakfettiği binalardan biridir. İzmir'deki eski kargir
hanlar genellikle kare yada dikdörtgen açık bir avlu etrafında tek
yada iki katlı olarak inşa edilmişti. Bunlardan bazılarında hem avluya
hem de sokağa bakan dükkanlar bulunmakta bu iki sıra dükkanı bir
koridor ayırmakta idi. Kızlarağası Hanı'da bu hanların ayakta kalmış
en önemli örneğidir.Kızlarağası Hanı 2 karlı ve dört kapılıdır. Avlusunun
ortasında bulunan mescid bugün dini özelliğini yitirmiş, alt katı
kahve ve üstü ise halı kilim satan mağaza olarak kullanılmaktadır.
Kızlarağası Hanı'nın kumaş ve dokuma ile ilgili malların (halep kumaşları,muslin,sim,ipek,çarşaf
gibi ) pazarlandığı bir yer olduğu buna karşın XIX.yy 'da .çuha gibi
daha kalın kumaşların aldığı bilinmektedir. Kızlarağası Hanı 1989
yılında restorasyon amacıyla yeniden inşa edilmek için kullanım dışı
bırakılmış gerekli restorasyon yapıldıktan sonra tekrar günümüzde
kullanılmaktadır.
ÇAKALOĞLU HANI
Yine İzmir'in 18. yy. Osmanlı Dönemi eserlerinden biri olan Çakaloğlu
Hanı İzmir'in önemli tarihi eserlerinden biridir.Ha,uzun dikdörtgen
planlıdır ve üstü tonozlu kapalı bir çarşı şeklindedir.Dış duvarlar
kesme taş ve bir iki sıra tuğla hatlı olarak inşa edilmiştir.Üstü
tonozla örtülü uzun yolun iki tarafında karşılıklı dükkanlar sıralanmıştır.Yolu
örten tonozların kaide kısımlarında ve dükkanların üstüne gelen kısımlarda
sıra ile pencereler açılmış ve han aydınlatılmıştır.Dükkanlar aynı
büyüklükte olup bir kısmına yuvarlak kemerli,bir kısmına düz ahşap
kapılar girilir.
Başka bir sokağa açılan yuvarlık kemerli büyük demir bir kapısı
bulunur.Kapının üstünde kitabe yeri gibi bir boşluk vardır.Aynı boşluk
diğer kapının üstünde de bulunmaktadır.Kapının iki yanında 1805 tarihli
mermerden yapılmış bir sebil ve çeşme bulunmaktadır.Sebil'i Hacı
Ahmed'in yaptırdığı üstündeki yazıdan anlaşılmaktadır.Sebil ve çeşme
aynı mimari tarzda olup lale-barok üslupta son derece güzel kabartmalarla
süslenmiştir.Bugün bakımsız olmakla birlikte oldukça sağlam olan
çarşı dükkanları depo olarak kullanılmakta ve mülkiyeti şahıslara
ait olmaktadır.
DİĞER HANLAR
Hanlar ve bedestenler İzmir'in Osmanlı-Türk çehresi içinde son derece
önemli bir yere sahip olduğu açıktır.Özellikle 17.yy ve 18. yy 'da
gelişen bu mimarinin tipik örneklerinden bugüne kalalar son derece
azdır.Varolanlarda bakımsızlık nedeniyle harap durumdadır.
Köprülü Fazıl Ahmet Paşa'nın yapımına başlattığı ve kedisinden
sonra tamamlanan Vezir Ha oldukça büyük ve geniştir.Yangınlara karşı
son derece dayanıklı ve korumalı inşa edilen Küçük Vezir Han da önemli
hanlar arasında yer alır.Bunların dışındaki hanlarımız ise Karaosmanoğlu
Han,Selvili Han,Mirkelam Han,Esir Han,Küçük Demir Han 'dır.
HAMAMLAR
LÜKS HAMAM
Kadı Hamamı da denen hamam ilk Osmanlı Eserleri arasında sayılmaktadır.İnşa
tarihi 16 yy. olduğu sanılan hamam çifte hamamdır.Soyunma yerleri
basık sekizgen kemerli kasnaktan kubbeye geçilir.Buradan da ortası
beşik tonozlu ılıklığa geçilir.Yıkanma alanı dikdörtgen sahanlı olup
iki yanda sivri kemerli eyvanın meydana getirdiği üstü beşik tonozlu
bölmeler bulunur.Doğusunda traş yeri olan bölmenin kubbesi asıl kemerlere
dayanır.Karşısında ise halvet yeri mevcuttur.Sekizgen tonozlu yüksek
kubbesi olan hamamın kadın dar kısmında her şey aynıdır ancak halvetleri
yanında bulunur.Bugün bakımlı olan bu yapı öze bir şahıs malı olarak
faaliyetini sürdürmekte olup Anafartalar Caddesi'nde bulunur.
BASMANE HAMAMI
17 YY. Osmanlı Dönemi eseri olan hama halen bakımlı ve işler durumdadır.Ortas
havuzlu,soyunma yerleri dıştan sekizgen tanburlu havuz,üstü sekizgen
sivri kemerli kasnağı olan orta büyüklükte bir kubbe ile örtülü olan
hama tipik özelliklerini korumaktadır.
KILLIOĞLU HACI İBRAHİM VAKFI HAMAMI
Klasik Osmanlı eseri ola yapının yıkanma yer kare planlı olup sekizgen
tonozlu bir kubbesi bulunduğu halvetsiz ancak nadir klasik bir eser
olduğu 1965'e kadar kömür deposu olarak kullanıldıktan sonra bugün
izinin kalmadığı bilinmektedir.Yeri Tilkilik semtindedir.
YEŞİLDİRE HAMAMI
Halen Yeşildere çarşısı adı ile bilinen çarşı içinde bulunan hamam
klasik Osmalı Mimarı tarzında tipik bir örnektir. 17. yüzyıl eseridir.
İzmir hamamları adres ve telefonları:
Altındağ Hamamı 289 Sokak, No: 5 457 38 72
Basmane Hamamı Anafartalar Cad. No: 890 425 50 78
Bahçeli Hamamı Gürçeşme Cad. No:40 433 89 64
Bahçelievler Hamamı 502/1 Sokak, No: 40 262 86 86
B. Efes Oteli Hamamı Gazi Osman Paşa Bulvarı 484 43 00
Çukur Hamamı 841 Sokak, No: 3 483 58 97
Civcivler Hamamı Kestelli Cad.,No: 93 445 12 29
Gaziemir Hamamı Sakarya Mh. 26 Sk. No: 64 252 28 78
Havuzlu Hamamı 4623 Sokak, No: 16 237 14 75
Hilal Hamamı 1215 Sokak, No:36 433 51 88
İslamköy Hamamı 917 Sokak, No: 6 484 23 17
Karataş Hamamı 360 Sokak, No: 10 425 20 93 - 4840326
Karşıyaka Hamamı 1671 Sokak, No : 88 369 07 70
Karantina Hamamı 181 Sokak, No: 7 231 57 11
Lüks Hamamı Anafartalar Cad.,No: 660 484 84 30
Namazgah Hamamı 816 Sokak, No: 30 441 07 94
Şark Hamamı 816 Sokak, No: 2 425 37 85
Şirinyer Hamamı 514 Sokak, No: 5 487 79 47
Tevfikpaşa Hamamı Anafartalar Cad., No. 501 425 14 74
Uğurpaşa Hamamı 546 Sokak, No: 3 262 86 12
|
